I. ВОВЕД
Заштитата на потрошувачите во Република Северна Македонија датира од 2000 година кога се донесе првиот Закон за заштита на потрошувачите. Во 2004 година беше донесен вториот Закон за заштита на потрошувачите кој до денес претрпе седум измени дополнувања заради усогласување со правото на Европската унија. Покрај овој закон, правата на потрошувачите се штитат и со Законот за облигационите односи, Законот за локалната самоуправа, како и со посебните закони во голем број области: правата на пациентите, безбедноста на храната, електронските комуникации, животната средина, домувањето, туристичките патувања, финансиските услуги, комуналните дејности и други области кои не се експлицитно препознаени како дејности со кои се уредени правата на потрошувачите.
Политиката за заштита на потрошувачите се спроведува од 2005 година преку усвоените двeгодишни Програми за заштита на потрошувачите за чие спроведување е надлежно Министерството за економија.
Потребата од креирање на потрошувачки политики на локално ниво се базира првенствено на процесот на децентрализација, преку преземање на надлежности од централната и нивно пренесување на локалната власт, со што одредени подрачја кои се од исклучително значење за процесот на заштита на потрошувачите (образованието, здравството, локалните пазари, социјалата и сл.) и комуналните услуги на локално ниво, претставуваат значителен интерес за граѓаните – потрошувачи.
Досега беа донесени програмите за заштита на потрошувачите на Град Скопје за 2014-2015 година, за 2016-2017, 2018-2019 и 2020-2021 година. Со усвојувањето Програмата за заштита на потрошувачите за период од 2022-2023 година, продолжува заложбата за Советот на Град Скопје за подобра заштита на потрошувачите на ниво на Град Скопје со што се исполнува и законската обврска согласно Законот за заштита на потрошувачите и Законот за локалната самоуправа.
Со Програмата за заштита на потрошувачите за 2022-2023 година се задолжуваат Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје, сите органи, тела, установи и други организации и институции кои делуваат на територијата на Град Скопје во извршувањето на нивната дејност да ги почитуваат аспектите на заштитата на потрошувачите утврдени со правната рамка, Програмата за заштита на потрошувачите на Владата на Република Македонија и оваа Програма.
II. ЦЕЛИ НА ПРОГРАМАТА
Основна цел на Програмата за заштита на потрошувачите е подигање на нивото на заштитата на потрошувачите во Градот Скопје.
III. ПЛАНИРАНИ АКТИВНОСТИ
Во периодот за 2022 и 2023 година во рамките на оваа Програма ќе бидат реализирани следните активности:
2. Анализа на проблемите на граѓаните согледани низ спроведените советувања и добивање предлози од потрошувачите со цел утврдување приоритети на делување;
3. Подготовка, печатење и промоција на информативни материјали за правата на потрошувачите врз основа на утврдени приоритети за информирање согледани преку советувањето на потрошувачите;
4. Изработка на инфо графикони за информативните материјали кои ќе се користат како алатка за промоција на социјалните мрежи и веб страните на учесниците во програмата.
5. Спроведување на кампања за јакнење и подигање на свеста на потрошувачите во одредени домени на заштитата на нивните права, согласно утврдените приоритети со Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје преку организирање на настан и онлајн промоција;
6. Издавање на е-магазин со актуелни потрошувачки теми со кои ќе се информираат потрошувачите за нивните права и ќе се советуваат за како превентивно да се однесуваат при набавка на производи и услуги;
7. Реализирање на активности со јавните претпријатија на ниво на Град Скопје со цел унапредување на квалитетот на услугите;
8. Јакнење на соработката со бизнис заедницата преку стопанските комори;
9. Соработка на Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје со Советите за заштита на потрошувачите на општините и Советот за заштита на потрошувачите на Владата на Република Северна Македонија и реализирање на заеднички активности за унапредување на заштитата на потрошувачите;
10. Спроведување на други активности во координација со потрошувачката политика на Владата на Република Северна Македонија кои ќе се јават како приоритет согласно барањата на ЕУ врз основа Поглавјето 28 – Заштита на потрошувачи и јавно здравје.
IV. РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРОГРАМАТА
При имплементацијата на Програмата ќе им помогне Секторот за локален економски развој на Град Скопје, потрошувачки и сродни невладини организации, како и инспекциските органи кои делуваат во Град Скопје, во рамките на нивните надлежности и мисија.
За реализација на Програмата, Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје ќе донесе Акционен план за 2022 година.
Во периодот опфатен со Програмата, Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје, тесно ќе соработува и ќе ги координира активностите со Советот за заштита на потрошувачи на Владата на Република Северна Македонија и со невладиниот сектор.
Во процесот на имплементација на Програмата за заштита на потрошувачите, Советот за заштита на потрошувачите ќе остварува соработка со медиумите со цел да се информира јавноста за Програмата и активностите кои се преземаат.
V. НАДЗОР
Имплементацијата на Програмата за заштита на потрошувачите ќе ја спроведува Советот за заштита на потрошувачи на Град Скопје. Претседателот на Советот за заштита на потрошувачите на Град Скопје за реализираните тековни активности во рамки на Програмата ќе го информира градоначалникот и претседателот на Советот на Град Скопје. Во текот на декември од секоја тековна година ќе поднесува и годишен извештај пред Советот на Град Скопје.
VI. ФИНАНСИРАЊЕ НА ПРОГРАМАТА
За финансирањето на оваа програма обезбедени се средства од Буџетот на Град Скопје за 2022 година, од донации и спонзорства, како и од вклучување на Град Скопје во проекти од овој домен финансирани од претпристапните фондови на ЕУ и од други донатори.
VII. ЗАВРШНИ ОДРЕДБИ
Оваа програма влегува во сила со денот на објавувањето во “Службен гласник на Град Скопје”.
Број 27- 10243/1 31 август 2022 година Скопје С О В Е Т Н А Г Р А Д С К О П J Е ПРЕТСЕДАТЕЛ, Трајко Славески с.р.
Në bazë të nenit 36 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta zyrtare e RM” nr. 05/02), dhe në lidhje me nenin 126 paragrafi 4 të Ligjit për Mbrojtjen e Konsumatorëve (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut" nr. 38/2004, 77/2007, 103/2008, 24/2011, 164/2013, 97/2015, 152/2015 dhe 140/2018), me propozim të Këshillit për Mbrojtjen e Konsumatorëve, Këshilli i Qytetit të Shkupit në seancën e pesëmbëdhjetë të mbajtur më 31. gusht 2022, miratoi
Mbrojtja e konsumatorëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut daton që nga viti 2000, kur u miratua Ligji i parë për Mbrojtjen e Konsumatorëve. Në vitin 2004 u miratua Ligji i dytë për Mbrojtjen e Konsumatorëve, i cili deri më sot ka pësuar shtatë ndryshime për shak të harmonizimit me legjislacionin e Bashkimit Evropian. Krahas këtij ligji, të drejtat e konsumatorëve mbrohen edhe me Ligjin për Marrëdhëniet Obligative, Ligjin për Vetëqeverisje Lokale, si dhe me ligje të veçanta në një numër të madh fushash: të drejtat e pacientëve, siguria ushqimore, komunikimet elektronike, mjedisi, strehimi, turizmi, shërbimet financiare, veprimtari komunale dhe fusha të tjera që nuk njihen në mënyrë eksplicite si aktivitete me të cilat janë rregulluar të drejtat e konsumatorëve.
Politika për mbrojtjen e konsumatorëve zbatohet që nga viti 2005 nëpërmjet Programeve të miratuara dyvjeçare për mbrojtjen e konsumatorëve, zbatimi i të cilave është kompetencë e Ministrisë së Ekonomisë.
Nevoja e krijimit të politikave të konsumit në nivel lokal bazohet në radhë të parë në procesin e decentralizimit, nëpërmjet marrjes së kompetencave nga pushteti qendror dhe bartjes së tyre ato te pushteti lokal, gjë me të cilën fusha të caktuara që janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për procesin e mbrojtjes së konsumatorëve (arsimi, shëndetësia, tregjet lokale, shërbimet sociale, etj.) dhe shërbimet komunale në nivel lokal, paraqesin një interes të rëndësishëm për qytetarët - konsumatorët.
Deri më tani janë miratuar programet për mbrojtjen e konsumatorëve të Qytetit të Shkupit për vitet 2014-2015, 2016-2017, 2018-2019 dhe 2020-2021. Me miratimin e Programit për Mbrojtjen e Konsumatorëve për periudhën 2022-2023, vazhdon përkushtimi i Këshillit të Qytetit të Shkupit për mbrojtje më të mirë të konsumatorëve në nivel të Qytetit të Shkupit, duke përmbushur kështu obligimin ligjor sipas Ligjit për Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe Ligjin për Vetëqeverisje Lokale.
Me Programin për mbrojtjen e konsumatorëve për vitin 2022-2023, Këshilli për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit, të gjitha organet, institucionet si dhe organizatat dhe institucionet e tjera që veprojnë në territorin e Qytetit të Shkupit në kryerjen e veprimtarive të tyre obligohen që t'i respektojnë aspektet e mbrojtjes së konsumatorëve të përcaktuara me kornizën ligjore, Programin për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë dhe këtë Program.
II.QËLLIME TË PROGRAMIT
Qëllimi kryesor i Programit për Mbrojtjen e Konsumatorëve është ngritja e nivelit të mbrojtjes së konsumatorëve në Qytetin e Shkupit.
III.AKTIVITETE TË PLANIFIKUARA
Në periudhën 2022 dhe 2023 në kuadër të këtij Programi do të realizohen aktivitetet e mëposhtme:
2.Analiza e problemeve të qytetarëve të perceptuara nëpërmjet konsultimeve të kryera dhe marrja e propozimeve nga konsumatorët për përcaktimin e prioriteteve të veprimit;
3.Përgatitja, shtypja dhe promovimi i materialeve informative mbi të drejtat e konsumatorëve bazuar në prioritetet e përcaktuara të informimit të perceptuara nëpërmjet këshillimit të konsumatorëve;
4.Përgatitja i info-grafikëve për materialet informative që do të përdoren si mjet për promovim në rrjetet sociale dhe faqet e internetit të pjesëmarrësve në program.
5.Realizimi i fushatës për forcimin dhe ngritjen e vetëdijes së konsumatorëve në fusha të caktuara për mbrojtjen e të drejtave të tyre, në përputhje me prioritetet e përcaktuara me Këshillin për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit nëpërmjet organizimit të eventit dhe promovimit online;
6.Botimi i revistës elektronike me tema aktuale të konsumatorëve që do t'i informojë konsumatorët për të drejtat e tyre dhe do t'i këshillojë ata se si të veprojnë në mënyrë preventive gjatë blerjes së produkteve dhe shërbimeve;
7.Realizimi i aktiviteteve me ndërmarrjet publike në nivel të Qytetit të Shkupit me qëllim përmirësimin e cilësisë së shërbimeve;
8.Forcimi i bashkëpunimit me komunitetin e biznesit nëpërmjet dhomave të tregtisë;
9.Bashkëpunimi i Këshillit për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit me Këshillat për mbrojtjen e konsumatorëve të komunave dhe Këshillin për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe realizimi i aktiviteteve të përbashkëta për promovimin e mbrojtjes së konsumatorëve;
10.Zbatimi i aktiviteteve të tjera në koordinim me politikën e konsumit të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut të cilat do të kenë prioritet në përputhje me kërkesavat e BE-së në bazë të Kreut 28 - Mbrojtja e Konsumatorit dhe Shëndeti Publik.
IV.REALIZIMI I PROGRAMIT
Gjatë zbatimit të Programit do të ndihmojnë Sektori për Zhvillim Lokal Ekonomik i Qytetit të Shkupit, organizatat e konsumatorëve dhe organizatat joqeveritare të ngjashme, si dhe organet inspektuese që veprojnë në Qytetin e Shkupit, në kuadër të kompetencave dhe misionit të tyre.
Për realizimin e Programit, Këshilli për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit do të miratojë Plan Veprimi për vitin 2022.
Në periudhën e përfshirë me Programin, Këshilli për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit do të bashkëpunojë ngushtë dhe do të koordinojë aktivitetet me Këshillin për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe sektorin joqeveritar.
Në procesin e zbatimit të Programit për Mbrojtjen e Konsumatorëve, Këshilli për Mbrojtjen e Konsumatorëve do të bashkëpunojë me mediet për të informuar publikun për Programin dhe aktivitetet që po ndërmerren.
V.MBIKËQYRJA
Zbatimi i Programit për mbrojtjen e konsumatorëve do të realizohet nga Këshilli për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit. Kryetari i Këshillit për Mbrojtjen e Konsumatorëve të Qytetit të Shkupit për aktivitetet aktuale të realizuara në kuadër të Programit do ta informojë kryetarin e Qytetit të Shkupit dhe kryetarin e Këshillit të Qytetit të Shkupit. Gjatë muajit dhjetor të çdo viti në vijim do të depozitojë raport vjetor pranë Këshillit të Qytetit të Shkupit.
VI.FINANCIMI I PROGRAMIT
Për financimin e këtij programi janë siguruar mjete nga Buxheti i Qytetit të Shkupit për vitin 2022, nga donacione dhe sponzorizime, si dhe nga përfshirja e Qytetit të Shkupit në projekte në këtë fushë të financuara nga fondet para-anëtarësuese të BE-së dhe donatorëve të tjerë.
VII.DISPOZITA PËRFUNDIMTARE
Ky program hyn në fuqi ditën e shpalljes në “Lajmëtari Zyrtar i Qytetit të Shkupit”.